Kısa cevap: Uzlaştırma, kanunun saydığı suçlarda şüpheli veya sanık ile mağdurun, tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşarak ceza dosyasını kapatmasını sağlayan yoldur (CMK m.253-255). Taraflar anlaşır ve kararlaştırılan edim tek seferde yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı, mahkeme aşamasında düşme kararı verilir. Ortada bir mahkûmiyet olmadığı için bu kararlar adli sicil belgesinde görünmez. Teklife 7 gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır. 25 Aralık 2025’ten beri hakaret suçu uzlaştırma kapsamında değildir, önödemeye tabidir.
Son güncelleme: 12 Ekim 2026
Uzlaştırma Mevzuatında Son Durum (bu kutu her değişiklikte güncellenir)
- 18 Ağustos 2026: 7593 sayılı Kanun yürürlüğe girdi. Çocuk Koruma Kanunu’nda “suça sürüklenen çocuk” yerine “adli süreçteki çocuk” ifadesi kullanılmaya başlandı. Çocuklar için uzlaştırmadaki üç yıl kuralı (CMK m.253/1-c) yerinde duruyor.
- 31 Temmuz 2026: 12. Yargı Paketi (7589 sayılı Kanun) yürürlüğe girdi. Pakette uzlaştırma maddelerine dokunan bir hüküm yok.
- 25 Aralık 2025: 7571 sayılı Kanun ile hakaretin tamamı (TCK m.125) uzlaştırma dışına çıkarıldı ve önödeme kapsamına alındı. O tarihte uzlaşması sağlanmış dosyalar eski kurala göre sonuçlanıyor (CMK geçici m.8).
- 29 Mayıs 2025: Anayasa Mahkemesi, 7531 sayılı Kanun’un iletiyle hakarete ilişkin değişikliği derdest dosyalarda uygulanmaz kılan geçiş hükmünü (CMK geçici m.7/2) iptal etti (E.2024/197, K.2025/86).
- 14 Kasım 2024: 7531 sayılı Kanun yürürlüğe girdi. Teklife cevap süresi 3 günden 7 güne çıktı. Mahkeme aşamasındaki taksitli edimde HAGB yerine durma kararı geldi. Uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar için tazminat yolu açıldı.
Ceza dosyalarının önemli bir kısmı mahkemeye hiç gitmeden kapanabilir. Bunun en yaygın yolu uzlaştırmadır. Bir tartışmada söylenen tehdit, borç yüzünden başlayan bir güveni kötüye kullanma şikâyeti ya da trafikte yaşanan taksirle yaralama, şartları tutuyorsa savcılık iddianame yazmadan önce uzlaştırma bürosuna gönderilir. Bu yazıda uzlaştırmanın ne olduğunu, hangi suçlarda uygulandığını, teklif elinize geçtiğinde neler yapmanız gerektiğini ve 2024 ile 2025’te değişen kuralların dosyanıza etkisini madde numaralarıyla anlatıyoruz.
Bir Bakışta Uzlaştırma
| Konu | Güncel kural (Ekim 2026) |
| Dayanak | CMK m.253, 254, 255 ve Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği |
| Kapsam | Şikâyete bağlı suçlar, m.253/1-b’deki 11 suç, çocuklarda üst sınırı 3 yılı geçmeyen suçlar |
| Kapsam dışı | Cinsel suçlar, ısrarlı takip, hakaret, mağduru kamu kurumu olan suçlar |
| Teklife cevap süresi | 7 gün, sessiz kalmak ret sayılır |
| Müzakere süresi | 30 gün, en fazla 70 güne kadar uzatılabilir |
| Soruşturmada sonuç | KYOK veya kamu davasının açılmasının ertelenmesi |
| Mahkemede sonuç | Düşme veya durma kararı |
| Sabıka kaydı | İşlenmez |
| Tazminat davası | Kural olarak açılamaz, sonradan doğan zararlar hariç |
| Masraf | Uzlaşma olursa Hazine öder, olmazsa yargılama gideri |
Uzlaştırma Nedir? Uzlaşma ile Farkı Ne?
Uzlaştırma, kanunda sayılan suçlarda şüpheli veya sanık ile mağdur ya da suçtan zarar görenin, bir uzlaştırmacının yönettiği görüşmeler sonunda anlaşmaya varmasını sağlayan ceza muhakemesi kurumudur. Dayanağı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 253, 254 ve 255. maddeleri ile Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği’dir.
Kanun iki kelimeyi farklı anlamda kullanır:
- Uzlaştırma, sürecin kendisidir: dosyanın büroya gönderilmesi, teklif, müzakereler ve rapor.
- Uzlaşma, bu sürecin sonunda tarafların vardığı anlaşmadır.
Bu ayrım günlük dilde pek gözetilmez. “Uzlaşmaya çağrıldım” diyen biri aslında uzlaştırma sürecine davet edilmiştir. Anlaşma sağlanırsa uzlaşma gerçekleşmiş olur.
Uzlaştırma, tarafların kendi aralarında yaptığı sıradan bir anlaşma değildir. Süreci savcılığa bağlı uzlaştırma bürosu yürütür, uzlaştırmacıyı büro görevlendirir ve anlaşmanın geçerliliğini savcı ya da hâkim denetler. Bu nedenle sonuç, doğrudan ceza dosyasının kaderini belirler.
Uzlaştırma, özel hukuk uyuşmazlıklarında kullanılan arabuluculukla da karıştırılır. Arabuluculuk kira, iş veya ticari alacak gibi hukuk uyuşmazlıkları içindir. Uzlaştırma ise yalnızca bir suç isnadı varsa ve o suç kanundaki listede yer alıyorsa uygulanır.
Uzlaştırma Kuralları 2016’dan Bugüne Nasıl Değişti?
İnternette uzlaştırma hakkında okuduğunuz bilginin doğru olup olmadığı, büyük ölçüde hangi tarihte yazıldığına bağlıdır. Aşağıdaki tablo, bugünkü sistemi kuran değişiklikleri sırasıyla gösteriyor.
| Tarih | Düzenleme | Ne değişti? |
| 2 Aralık 2016 | 6763 sayılı Kanun | Uzlaştırma büroları kuruldu. Şikâyetten bağımsız suç listesine (m.253/1-b) tehdit, hırsızlık ve dolandırıcılık eklendi. Çocuklar için üç yıl kuralı (m.253/1-c) getirildi. |
| 2019 | 7188 sayılı Kanun | Suç listesinde bazı maddeler yeniden düzenlendi. |
| 14 Kasım 2024 | 7531 sayılı Kanun | Cevap süresi 7 gün oldu. İletiyle hakaret kapsam dışına çıktı. Mahkemede taksitli edimde durma kararı geldi. Sonradan ortaya çıkan zararlar için tazminat yolu açıldı. |
| 29 Mayıs 2025 | AYM E.2024/197, K.2025/86 | İletiyle hakaret değişikliğini derdest dosyalara uygulatmayan geçiş hükmü iptal edildi. |
| 25 Aralık 2025 | 7571 sayılı Kanun | Hakaretin tamamı uzlaştırmadan çıkarıldı, önödemeye geçti. Önödeme ve uzlaştırma suçları birlikte işlenirse uzlaştırma suçu yine uzlaştırmaya gidiyor. |
| 18 Ağustos 2026 | 7593 sayılı Kanun | Çocuklarla ilgili terminoloji değişti. Uzlaştırmadaki üç yıl kuralı sürüyor. |
Hangi Suçlarda Uzlaştırma Yapılır?
CMK m.253/1’e göre uzlaştırma, mağdur veya suçtan zarar görenin gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisi (şirket, dernek, vakıf) olduğu dosyalarda uygulanır. Kapsama giren suçlar üç grupta toplanır.
1. Soruşturması şikâyete bağlı suçlar (CMK m.253/1-a)
Kural olarak takibi şikâyete bağlı her suç uzlaştırmaya tabidir. Mağdur şikâyet etmezse soruşturma başlamayan bu suçlara örnek olarak şunlar verilebilir:
- Basit kasten yaralama (TCK m.86/2)
- Kişilerin huzur ve sükûnunu bozma (TCK m.123)
- Haberleşmenin gizliliğini ihlal ve kişiler arasındaki konuşmaların kayda alınması (TCK m.132, 133)
- Özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m.134)
- Kullanma hırsızlığı (TCK m.146)
- Mala zarar verme (TCK m.151)
- Açığa imzanın kötüye kullanılması (TCK m.209/1)
- Aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali (TCK m.233/1)
Bu grupta dikkat edilmesi gereken nokta, TCK m.167/2’dir. Hırsızlık, dolandırıcılık veya mala zarar vermenin nitelikli hâlleri normalde uzlaştırma dışındadır. Ancak suç, ayrılık kararı verilmiş eşlerden birine ya da aynı evde birlikte yaşanan kardeşe karşı işlenmişse takip şikâyete bağlı hâle gelir ve dosya uzlaştırmaya gider.
2. Şikâyete bağlı olmasa da uzlaştırmaya giden suçlar (CMK m.253/1-b)
Kanun, şikâyetten bağımsız olarak aşağıdaki suçları da uzlaştırma kapsamına almıştır. Tablonun üçüncü sütunu, aynı suçun hangi hâlinin kapsam dışında kaldığını gösteriyor. Uygulamadaki hataların çoğu bu sütunun gözden kaçmasından doğar.
| Suç | TCK maddesi | Kapsam dışında kalan hâl |
| Kasten yaralama | m.86, m.88 | m.86/3: üstsoy, altsoy, eş veya kardeşe karşı, silahla, kamu görevi nedeniyle yaralama gibi nitelikli hâller |
| Taksirle yaralama | m.89 | Kapsam dışı hâl yok, bilinçli taksirle işlense de kapsamda |
| Tehdit | m.106/1 | m.106/2: silahla, birden fazla kişiyle birlikte, kimliğini gizleyerek tehdit |
| Konut dokunulmazlığının ihlali | m.116 | Yok |
| İş ve çalışma hürriyetinin ihlali | m.117/1, m.119/1-c | Diğer fıkralar |
| Hırsızlık | m.141 | m.142: nitelikli hırsızlık (m.167/2 hâli hariç) |
| Güveni kötüye kullanma | m.155 | m.155/3: suçun konusunun motorlu kara, deniz veya hava taşıtı olması |
| Dolandırıcılık | m.157 | m.158: nitelikli dolandırıcılık (m.167/2 hâli hariç) |
| Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi | m.165 | Yok |
| Çocuğun kaçırılması ve alıkonulması | m.234 | Yok |
| Ticari sır, bankacılık sırrı veya müşteri sırrının açıklanması | m.239 | m.239/4 |
Dolandırıcılıkta ayrımın önemi büyüktür. Elden yapılan basit bir dolandırıcılık uzlaştırmaya gider. Banka, kredi kurumu veya bilişim sistemi araç olarak kullanılmışsa suç nitelikli hâle gelir ve uzlaştırma yolu kapanır. Hangi eylemin hangi gruba girdiğini dolandırıcılık suçunun basit ve nitelikli hâllerini anlattığımız yazıda örneklerle bulabilirsiniz.
3. Çocuklar için üç yıl kuralı (CMK m.253/1-c)
Fail 18 yaşından küçükse kapsam genişler. Mağdur gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olmak şartıyla, kanunda öngörülen üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezasını gerektiren her suç uzlaştırmaya tabidir. Bu durumda suçun şikâyete bağlı olup olmadığına ya da yukarıdaki listede yer alıp almadığına bakılmaz.
Sonuç şudur: Yetişkin için uzlaştırma dışında kalan bir suç, aynı eylemi bir çocuk işlediğinde uzlaştırmaya gidebilir. Örneğin TCK m.107/1’deki basit şantajın üst sınırı üç yıldır. Bu suç yetişkinler bakımından uzlaştırma kapsamında değildir, çocuklar bakımından ise kapsamdadır. Şantaj suçunun cezası ve nitelikli hâlleri ise ayrı bir değerlendirme gerektirir, çünkü artırım nedenleri üst sınırı üç yılın üzerine çıkarabilir.
Çocuklar hakkındaki yargılamanın diğer özelliklerini (sosyal inceleme raporu, ceza indirimleri, güvenlik tedbirleri) adli süreçteki çocuklar ve suça sürüklenen çocuk hükümleri yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
4. Özel kanunlardaki suçlar (CMK m.253/2)
TCK dışındaki bir kanunda yer alan suç, şikâyete bağlıysa zaten (a) bendi gereği uzlaştırmaya gider. Şikâyete bağlı değilse, o kanunda uzlaştırmaya gidilebileceğine dair açık bir hüküm bulunmalıdır. Böyle bir hüküm yoksa uzlaştırma yapılmaz.
Uzlaştırmaya Tabi Olmayan Suçlar
Bir suçun şikâyete bağlı olması, her zaman uzlaştırmaya gideceği anlamına gelmez. CMK m.253/3 bazı suçları açıkça dışarıda bırakır:
- Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar: Cinsel taciz gibi şikâyete bağlı olanlar da dahil, bu suçların hiçbirinde uzlaştırma yoktur.
- Israrlı takip (TCK m.123/A): Şikâyete bağlı olsa da kapsam dışıdır.
- Hakaret (TCK m.125): 25 Aralık 2025’ten beri tüm hâlleriyle kapsam dışıdır.
Bunlara ek olarak üç durumda daha uzlaştırma uygulanmaz:
- Mağdur kamu tüzel kişisiyse: Belediye, bakanlık, SGK veya vergi dairesi gibi bir kurumun zarar gördüğü dosyalarda uzlaştırma yoktur, çünkü m.253/1 yalnızca gerçek kişileri ve özel hukuk tüzel kişilerini sayar.
- Kapsamdaki suç, kapsam dışı bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse: Örneğin aynı kişiye karşı hem basit tehdit hem de silahla yaralama isnadı varsa tehdit için de uzlaştırma yapılmaz.
- Fail 12 yaşını doldurmamışsa: Bu çocukların ceza sorumluluğu bulunmadığından (TCK m.31/1) uzlaştırma uygulanmaz. Akıl hastalığı nedeniyle kusur yeteneği bulunmayan failler (TCK m.32/1) bakımından ise Yargıtay kararları farklı yönlerdedir ve dosya bazında değerlendirme gerekir.
İkinci kuralın 2025’ten beri önemli bir istisnası var. Önödeme kapsamındaki bir suçla uzlaştırma kapsamındaki bir suç aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse, uzlaştırma suçu bakımından uzlaştırma yine uygulanır (CMK m.253/3, 7571 sayılı Kanun ile eklenen cümle).
Bilişim sistemleri aracılığıyla işlenen dolandırıcılık da bu konuda en çok yanlış bilinen konulardan biridir. Sahte ilan, kargo bağlantısı veya oltalama mesajıyla yapılan dolandırıcılık TCK m.158/1-f kapsamında nitelikli sayılır ve uzlaştırmaya gitmez. Bu dosyalarda sürecin nasıl ilerlediğini internet dolandırıcılığı yazımızda anlattık.
Hakaret Artık Uzlaşmaya Tabi mi?
Hayır. 7571 sayılı Kanun 25 Aralık 2025’te yürürlüğe girdi. Bu tarihten itibaren TCK m.125’teki hakaret suçunun hiçbir hâli uzlaştırmaya gitmiyor. Bunun yerine hakaret, kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret (m.125/3-a) dışında, önödeme kapsamına alındı (TCK m.75/6).
Uygulamadaki karşılığı şöyle:
| Hakaret türü | 14 Kasım 2024 öncesi | 14 Kasım 2024 – 24 Aralık 2025 | 25 Aralık 2025 sonrası |
| Yüze karşı basit hakaret (m.125/1) | Uzlaştırma | Uzlaştırma | Önödeme |
| Sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle hakaret (m.125/2) | Uzlaştırma | Önödeme | Önödeme |
| Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret (m.125/3-a) | Kapsam dışı | Kapsam dışı | Kapsam dışı (ne uzlaştırma ne önödeme) |
Önödemede karşı tarafla anlaşmanız gerekmez. Savcılık bir ödeme miktarı belirler. Bu miktarı tebliğden itibaren 10 gün içinde öderseniz kamu davası açılmaz. Önödeme tutarının nasıl hesaplandığını ve ödenmezse ne olacağını adli para cezası ve önödeme hesabı yazımızda tablolarla gösterdik.
Geçiş kuralı: 25 Aralık 2025 itibarıyla uzlaşmasının sağlanmış olduğu hakaret dosyaları eski kurala göre sonuçlanır (CMK geçici m.8). Henüz uzlaşma sağlanmamış dosyalarda ise lehe kanun ilkesine (TCK m.7) göre değerlendirme yapılır.
Suçum Uzlaşmaya Tabi mi? 5 Soruluk Kontrol
Dosyanızın uzlaştırmaya gidip gitmeyeceğini aşağıdaki sırayla kontrol edebilirsiniz. Herhangi bir sorunun cevabı “hayır” ise uzlaştırma kural olarak uygulanmaz.
- Mağdur bir kişi ya da özel şirket mi? Mağdur devlet kurumuysa uzlaştırma yoktur.
- Suç, şikâyete bağlı mı ya da m.253/1-b listesinde mi? Fail çocuksa, cezanın üst sınırı üç yılı geçiyor mu?
- Suç, açıkça hariç tutulanlardan biri değil mi? Cinsel suç, ısrarlı takip veya hakaret ise uzlaştırma yoktur.
- Aynı mağdura karşı kapsam dışı başka bir suç birlikte isnat edilmiyor mu? Böyle bir suç isnat ediliyorsa uzlaştırma yoktur. Tek istisna, o suçun önödeme suçu olmasıdır.
- Daha önce usulüne uygun bir teklif yapılıp reddedilmedi mi? Sonuçsuz kalan uzlaştırma tekrarlanmaz (CMK m.253/18).
Beş sorunun cevabı da “evet” ise dosyanız uzlaştırma bürosuna gönderilmelidir. Gönderilmeden iddianame düzenlenmişse bu durum, iddianamenin iadesi ve sonrasında kanun yolları bakımından önemli bir itiraz noktasıdır.
Soruşturma Aşamasında Uzlaştırma Süreci Adım Adım
Uzlaştırma için tarafların başvurmasına gerek yoktur. Şartlar varsa savcılık süreci kendiliğinden başlatmak zorundadır. Bununla birlikte şüpheli veya mağdur, savcılığa dilekçe vererek uzlaştırma talep edebilir. Süreç şu sırayla ilerler:
- Delillerin toplanması: Savcı ifadeleri alır, gerekiyorsa bilirkişi incelemesi yaptırır. Kamu davası açmaya yetecek şüphe olduğu kanaatine varırsa dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir (CMK m.253/4).
- Uzlaştırmacının görevlendirilmesi: Büro, listeden bir uzlaştırmacı seçer ve ona dosyadan uygun gördüğü belgelerin örneklerini verir.
- Bekleme süresi: Yönetmeliğe göre uzlaşma teklifi, suçun işlendiği tarihten itibaren bir ay geçmeden yapılamaz (Yönetmelik m.12/5). Amaç, öfkenin yatışmasıdır.
- Teklif: Uzlaştırmacı tarafları davet eder ve uzlaşma teklif formunu imzalatır. Form, uzlaşmanın anlamını ve kabul ya da reddin sonuçlarını açıklamak zorundadır (CMK m.253/5).
- Cevap süresi: Teklifi alan kişi 7 gün içinde kararını bildirmezse teklifi reddetmiş sayılır (CMK m.253/4).
- Müzakere: Taraflar kabul ederse görüşmeler başlar. Uzlaştırmacı tarafların önerilerini birbirine iletir, ortak bir edim üzerinde anlaşma arar.
- Rapor: Görüşmeler bitince uzlaştırmacı bir rapor yazar. Uzlaşma sağlanmışsa raporda neyin, nasıl ve ne zaman yapılacağı ayrıntılı olarak yer alır ve taraflarca imzalanır.
- Savcının denetimi ve karar: Büro savcısı anlaşmanın tarafların özgür iradesine dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu kontrol eder, ardından kararını verir.
Yönetmelik ile kanun arasındaki fark: Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği’nin 30. maddesinde cevap süresi hâlâ “üç gün” olarak yazıyor. Ancak 7531 sayılı Kanun ile CMK m.253/4’teki süre 7 güne çıkarıldı. Normlar hiyerarşisinde kanun yönetmelikten üstün olduğu için geçerli süre 7 gündür.
Uzlaşma Teklifi Nasıl Yapılır? Geçerli ve Geçersiz Teklif
Teklifin usulüne uygun yapılması, sonradan verilecek kararın sağlam olması için şarttır. Usulsüz yapılan teklif, sanığın aleyhine kurulan mahkûmiyet hükmünün bozulmasına yol açabilir. Yönetmeliğin 29. maddesi temel kuralları koyar:
- Teklif kişinin kendisine yapılır. Şüpheli, sanık, mağdur veya suçtan zarar görenin bizzat kendisine yapılmalıdır.
- Reşit olmayan, kısıtlı veya ayırt etme gücü bulunmayan kişilerde teklif kanuni temsilciye (anne, baba, vasi) yapılır.
- Mağdur bir şirketse, vekâletnamesinde özel yetki bulunan avukata da teklif yapılabilir.
- Telefon, faks veya e-posta ile yalnızca çağrı yapılır. Bu çağrı tek başına uzlaşma teklifi sayılmaz (Yönetmelik m.29/7). Telefonda “kabul etmiyorum” demiş olmanız, usulüne uygun bir teklifin reddi anlamına gelmez.
- Ulaşılamayan kişiye teklif büro aracılığıyla açıklamalı tebligat, istinabe veya SEGBİS (ses ve görüntü bilişim sistemi) yoluyla yapılır.
Hiç ulaşılamazsa ne olur? Resmî kayıtlardaki adreste bulunmama, yurt dışında olma gibi nedenlerle taraflardan birine ulaşılamazsa soruşturma, uzlaştırma yapılmadan sonuçlandırılır (CMK m.253/6). Bu nedenle e-Devlet adres kaydınızın güncel olması, uzlaştırma hakkınızı kaybetmemeniz için önemlidir.
Uzlaşma Teklif Formu Elime Geçti: 7 Günlük Yol Haritası
Teklif formunu imzaladığınız andan itibaren 7 günlük süre işlemeye başlar. Bu sürede aceleyle kabul etmek de, düşünmeden reddetmek de pişmanlık yaratabilir. Şüpheli ve mağdur için adımlar farklıdır.
Şüpheliyseniz
- Suç vasfını kontrol edin. Formda yazan suç, dosyadaki gerçek isnatla uyumlu mu? Nitelikli bir hâl söz konusuysa uzlaştırma ileride geçersiz sayılabilir.
- Kabulün suç ikrarı olmadığını bilin. Uzlaştırma görüşmelerinde söyledikleriniz hiçbir soruşturma, kovuşturma veya hukuk davasında delil olarak kullanılamaz (CMK m.253/20).
- Ödeme gücünüzü gerçekçi hesaplayın. Taksitli bir edimi yerine getiremezseniz dava açılır ve uzlaşma raporu aleyhinize icraya konulabilir.
- Edimi tek seferde ödemeyi hedefleyin. Tek seferde ödenen edimde dosya hemen kapanır. Taksitte ise ödemeler bitene kadar dosya askıda kalır.
- Kararınızı süresi içinde yazılı bildirin. Sessiz kalmak ret sayılır.
Mağdursanız
- Zararınızı belgeleyin. Fatura, dekont, tamir faturası, sağlık raporu ve iş göremezlik süresi gibi belgeleri toparlayın. Uzlaştırmacı, tutarı bu belgelere göre değerlendirir.
- İleride doğabilecek zararı düşünün. Uzlaşmadan sonra tazminat davası kural olarak açılamaz. Yalnızca uzlaşma anında tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar istisnadır (CMK m.253/19).
- Edimin güvencesini isteyin. Taksitli anlaşmada ödeme tarihleri ve tutarlar raporda açıkça yazmalıdır. Rapor, İcra ve İflas Kanunu m.38 anlamında ilam niteliğindedir.
- Para dışı talepleri unutmayın. Özür, kayıtların silinmesi veya belirli bir davranıştan kaçınma da edim olabilir.
Paranız internet üzerinden ya da bir tanıdığınız aracılığıyla elinizden çıktıysa, uzlaştırma teklifinden önce atmanız gereken adımları dolandırıldığınızı fark ettiğinizde yapmanız gerekenler rehberimizde sıraladık.
Edim Nedir? Uzlaşmada Neler Kararlaştırılabilir?
Edim, şüphelinin uzlaşma karşılığında yerine getirmeyi üstlendiği yükümlülüktür. Akla ilk gelen para ödemesidir. Ancak Yönetmeliğin 33. maddesi çok daha geniş bir seçenek sunar:
- Zararın tamamen veya kısmen giderilmesi
- Bozulan şeyin eski hâline getirilmesi (örneğin kırılan kapının yaptırılması)
- Bir kamu kurumuna, kamu yararına çalışan bir kuruluşa veya yardıma muhtaç kişilere bağış yapılması
- Mağdura veya bir kamu kurumuna belirli bir süre hizmet verilmesi
- Topluma faydalı bir programa veya eğitime katılınması
- Mağdurdan özür dilenmesi
- Hukuka ve ahlaka uygun başka her türlü edim
Yönetmelik ayrıca edimsiz uzlaşmayı da mümkün görür. Mağdur hiçbir karşılık istemeden uzlaşmayı kabul edebilir.
Tutar nasıl belirlenir? Kanunda bir tarife yoktur. Tutar, tarafların pazarlığıyla belirlenir. Uzlaştırmacı, zarar belgelerini ve benzer dosyalardaki makul seviyeyi göz önünde tutarak tarafları ortak bir noktaya yaklaştırmaya çalışır. Mağdurun zararını belgelemeden çok yüksek bir rakam istemesi uzlaşmayı zorlaştırır. Şüphelinin zararın açıkça altında bir teklif yapması ise uzlaşma şansını düşürür.
Edim hukuka aykırı olamaz. Savcı veya hâkim, edimin hukuka ve ahlaka uygun olmadığını görürse anlaşmayı onaylamaz. Bu durumda edimin değiştirilmesi için dosyayı büroya geri gönderebilir.
Uzlaşma raporunda mutlaka bulunması gerekenler
Uzlaşma sağlandığında imzalanan rapor, hem ceza dosyasını kapatan hem de gerektiğinde icraya konulabilen belgedir. İmzalamadan önce şu başlıkları kontrol edin:
- Tarafların ve varsa kanuni temsilcilerin kimlik bilgileri
- Uzlaşmanın hangi suç ve hangi olay için yapıldığı
- Edimin türü, tutarı ve para dışındaki yükümlülüklerin açık tarifi
- Taksit varsa her taksitin tutarı, son ödeme tarihi ve ödemenin yapılacağı hesap
- Edim yerine getirilmezse doğacak sonuçların açıklaması
- Mağdur bakımından, uzlaşma anında bilinemeyen zararlara ilişkin hakkın saklı olduğuna dair not
- Tarafların ve uzlaştırmacının imzaları
Belirsiz yazılmış bir edim (“zarar karşılanacaktır” gibi) ileride hem icra takibini hem de edimin yerine getirilip getirilmediğinin tespitini zorlaştırır.
Uzlaşma Olunca Ne Olur? Dört Olası Karar
Uzlaşmanın sonucu, dosyanın hangi aşamada olduğuna ve edimin nasıl yerine getirileceğine göre değişir.
| Aşama | Edim tek seferde yerine getirilirse | Edim ileri tarihli, taksitli veya süreklilik arz ediyorsa | Edim yerine getirilmezse |
| Soruşturma (savcılık) | Kovuşturmaya yer olmadığı kararı (KYOK) | Kamu davasının açılmasının ertelenmesi (KDAE). Bu sürede zamanaşımı işlemez. | Kamu davası açılır |
| Kovuşturma (mahkeme) | Davanın düşmesi | Durma kararı. Bu sürede zamanaşımı işlemez. | Yargılamaya kaldığı yerden devam edilir |
Soruşturma aşamasındaki erteleme kararı için CMK m.171’deki genel erteleme şartları ayrıca aranmaz (CMK m.253/19). Uzlaşma, bu şartların yerine geçer.
Tazminat davası: Uzlaşma sağlandığında, soruşturma konusu suç nedeniyle maddi veya manevi tazminat davası açılamaz. Önceden açılmış dava varsa bu davadan feragat edilmiş sayılır. 7531 sayılı Kanun ile getirilen istisna sayesinde, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar için dava hakkı saklıdır (CMK m.253/19). Örneğin uzlaşmadan aylar sonra yaralanmaya bağlı bir ameliyat gerekirse, bu masraf için dava açılabilir.
Ödenmeyen edim: Şüpheli taksitleri ödemezse kamu davası açılır. Bunun yanında uzlaşma raporu, İİK m.38 anlamında ilam niteliğinde belge sayıldığı için mağdur doğrudan ilamlı icra takibi başlatabilir.
Uzlaşma Olmazsa Ne Olur?
Taraflardan biri teklifi reddederse, 7 gün içinde cevap vermezse, müzakereye katılmazsa ya da görüşmeler anlaşmasız biterse uzlaştırma sonuçsuz kalır. Bu durumda büro savcısı iddianame düzenleyerek kamu davası açar. Kovuşturma aşamasındaki bir uzlaştırma sonuçsuz kalırsa mahkeme yargılamaya kaldığı yerden devam eder.
Sonuçsuz kalan uzlaştırma bir daha denenmez (CMK m.253/18). Ancak tarafların kendi aralarında anlaşma kapısı tamamen kapanmaz:
- Soruşturmada: Teklif reddedilmiş olsa bile taraflar, uzlaştıklarını gösteren bir belgeyle en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar büro savcısına başvurabilir (CMK m.253/16).
- Kovuşturmada: Teklif reddedilmiş olsa bile taraflar hüküm verilinceye kadar bir uzlaşma belgesi düzenleyip mahkemeye sunabilir. Hâkim belgeyi inceler ve uygunsa buna göre karar verir (Yönetmelik m.26).
Uzlaşma sağlanamayan mala karşı suçlarda ikinci bir seçenek daha vardır. Hırsızlık, dolandırıcılık veya güveni kötüye kullanma gibi suçlarda zararı gönüllü olarak gidermek, cezada önemli bir indirim sağlar. Bu indirimin oranları ve zamanlaması için etkin pişmanlık şartları ve indirim oranları yazımıza bakabilirsiniz.
Mahkeme Aşamasında Uzlaştırma (CMK m.254)
Bazen uzlaştırma ihtimali ancak kamu davası açıldıktan sonra fark edilir. Savcılık uzlaştırma yapmadan iddianame düzenlemiş olabilir ya da yargılama sırasında suçun vasfı değişebilir. Örneğin nitelikli dolandırıcılık iddiasıyla açılan dava, basit dolandırıcılığa dönüşebilir. Bu durumlarda mahkeme dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir ve süreç aynı kurallarla işler.
14 Kasım 2024’ten önce mahkemede taksitli bir uzlaşma yapıldığında sanık hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı veriliyordu. 7531 sayılı Kanun bunu değiştirdi. Artık mahkeme taksitli edimde durma kararı veriyor ve edim yerine getirildiğinde davayı düşürüyor. Bu tarihten önce HAGB kararı verilmiş dosyalar ise eski hükme göre sonuçlandırılıyor (CMK geçici m.7/4).
HAGB kurumunun genel olarak bugün geldiği nokta, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı ve 12. Yargı Paketi ile gelen istinaf yolu ayrı bir konu. Bu konuları HAGB nedir, şartları ve itiraz yolu başlıklı yazımızda fıkra fıkra inceledik. 12. Yargı Paketi’nin uzlaştırma dışındaki değişikliklerini ise 7589 sayılı Kanun’un getirdiği değişiklikler yazımızda bulabilirsiniz.
Uzlaştırma Ne Kadar Sürer? Süreler ve Zamanaşımı
| Süre | Ne zaman başlar? | Dayanak |
| 6 ay şikâyet süresi | Şikâyete bağlı suçlarda, failin ve fiilin öğrenildiği tarihten itibaren | TCK m.73/1 |
| 1 ay bekleme | Suçun işlendiği tarihten itibaren teklif yapılamaz | Yönetmelik m.12/5 |
| 7 gün | Teklifin yapılmasından itibaren cevap süresi | CMK m.253/4 |
| 30 gün | Uzlaştırmacının belgeleri teslim almasından itibaren işlemlerin bitirilmesi | CMK m.253/12 |
| +20 gün, en fazla 2 kez | Büronun uzatma kararıyla | CMK m.253/12 |
| En fazla 70 gün | Uzlaştırmacının toplam süresi | CMK m.253/12 |
Pratikte süreç, dosyanın büroya gönderilmesinden kararın verilmesine kadar genellikle birkaç ay sürer. Savcının denetimi, tebligat süreleri ve taksitli edimlerde ödeme takvimi bu süreyi uzatabilir.
Zamanaşımı işler mi? İşlemez. İlk uzlaşma teklifinin yapıldığı tarihten, uzlaştırmanın sonuçsuz kaldığı ve en geç uzlaştırmacının raporunu büroya verdiği tarihe kadar dava zamanaşımı ve şikâyet süresi durur (CMK m.253/21). Erteleme ve durma kararlarının devam ettiği süre boyunca da zamanaşımı işlemez.
Uzlaştırma Ücretli mi? Uzlaştırmacı Ücretini Kim Öder?
Uzlaştırma için taraflar başvuru harcı ödemez. Uzlaştırmacıya Adalet Bakanlığı’nın belirlediği tarifeye göre ücret ödenir. Bu ücret ve diğer uzlaştırma masrafları yargılama gideri sayılır (CMK m.253/22).
- Uzlaşma sağlanırsa: Masrafların tamamını Devlet Hazinesi karşılar. Taraflar bir şey ödemez.
- Uzlaşma sağlanamazsa: Yargılama giderlerine ilişkin genel kurallar uygulanır (Yönetmelik m.38/3). Yani dava sonunda mahkûm olan sanık, uzlaştırmacı ücretini de yargılama gideri olarak ödemek zorunda kalabilir.
Bu nedenle “uzlaştırma tamamen ücretsizdir” ifadesi ancak uzlaşma sağlandığında doğrudur.
Uzlaştırmada Söylenenler Delil Olur mu?
Olmaz. Uzlaştırma müzakereleri gizlidir. Uzlaştırmacı, savcı ve taraflar görüşmelerin içeriğini açıklayamaz. Görüşmelerde yapılan açıklamalar hiçbir soruşturma, kovuşturma veya hukuk davasında delil olarak kullanılamaz (CMK m.253/20).
Bu kural, şüphelinin “olayı kabul edip özür dilersem aleyhime delil olur mu?” kaygısını ortadan kaldırmak için konmuştur. Uzlaşmayı kabul etmek suçu kabul etmek anlamına gelmez. Uzlaşma, cezalandırma yerine barış sağlamayı amaçlar.
Müzakerelere şüpheli, mağdur, suçtan zarar gören, kanuni temsilci, müdafi ve vekil katılabilir. Ancak taraflardan biri ya da avukatı müzakereye katılmaktan kaçınırsa uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır (CMK m.253/13).
Uzlaştırma Sürerken Tutuklama ve Delil Toplama
Uzlaşma teklifi yapılması veya teklifin kabul edilmesi, delillerin toplanmasını ve koruma tedbirlerinin uygulanmasını engellemez (CMK m.253/8). Savcılık bir yandan uzlaştırma yürütürken diğer yandan tanık dinlemeye veya bilirkişi raporu almaya devam edebilir.
Ancak uzlaştırma kapsamındaki suçların çoğunun cezası düşüktür. Bu suçlarda kişi özgürlüğünü kısıtlayan tedbirlere başvurulması, orantılılık ilkesi bakımından nadiren savunulabilir. Tutuklamanın genel şartlarını ve hangi durumlarda kurulamayacağını CMK 100 tutuklama şartları yazımızda anlattık.
Birden Fazla Şüpheli veya Mağdur Varsa
- Birden fazla mağdur: Mağdur veya suçtan zarar gören birden fazlaysa uzlaşma için hepsinin kabul etmesi gerekir (CMK m.253/7). Örneğin iki kişiyi dolandırdığı iddia edilen şüpheli, yalnızca biriyle anlaşırsa uzlaşma hükümlerinden yararlanamaz.
- Birden fazla şüpheli: Aralarında iştirak ilişkisi olsun ya da olmasın, yalnızca uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır (CMK m.255). Mağdur faillerden biriyle uzlaşıp diğerleriyle uzlaşmayabilir. Uzlaşmayanlar hakkında yargılama devam eder.
Uzlaşma Sabıka Kaydına İşlenir mi?
Hayır. Adli sicil, kesinleşmiş mahkûmiyetleri kaydeder. Uzlaşma sonucunda verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı ve düşme kararı mahkûmiyet değildir. Bu nedenle iş başvurusu için e-Devlet’ten alınan adli sicil kaydında görünmez.
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararları ise bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlara yalnızca savcı, hâkim veya mahkeme bir soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak ulaşabilir (CMK m.171/4). Bu kayıt da adli sicil belgesinde görünmez.
Cezası Kesinleşenler ve Uyarlama
Uzlaştırma, kişi ile devlet arasındaki ceza ilişkisini sona erdirdiği için maddi ceza hukukunu da ilgilendirir. Bu yüzden lehe kanun ilkesi (TCK m.7/2) uygulanır. Bir suç sonradan uzlaştırma kapsamına alınırsa, o suçtan cezası kesinleşmiş hükümlüler de uyarlama yoluyla bu düzenlemeden yararlanabilir.
Bu durumda mahkeme, infazı durdurarak dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir. Uzlaşma sağlanırsa davanın düşmesine karar verilir. Sağlanamazsa hüküm aynen infaz edilir. Yargılama sırasında usulüne uygun teklif yapılıp reddedilmişse yeniden uzlaştırma yapılmaz.
Cezası infaz edilmekte olan bir yakınınız varsa, uyarlama sonucu çıkabilecek tahliye tarihini ve koşullu salıverilme hesabını infaz hesaplama aracımızla önceden görebilirsiniz.
Uzlaştırma, Önödeme, Şikâyetten Vazgeçme, Etkin Pişmanlık ve Arabuluculuk Arasındaki Farklar
Bu beş kurum birbirine çok karıştırılır. Hepsi dosyanın kapanmasını ya da cezanın azalmasını sağlayabilir, ancak işleyişleri farklıdır.
| Kurum | Karşı tarafın onayı gerekir mi? | Kimin elinde? | Sonuç |
| Uzlaştırma (CMK m.253) | Evet, iki tarafın da | Uzlaştırmacı ve büro savcısı | KYOK, KDAE, düşme veya durma |
| Önödeme (TCK m.75) | Hayır | Savcılık, şüphelinin ödemesi | Ödeme yapılırsa kamu davası açılmaz |
| Şikâyetten vazgeçme (TCK m.73) | Hayır, ancak sanık kabul etmezse sonuç doğurmaz | Mağdur | Yalnızca şikâyete bağlı suçlarda düşme |
| Etkin pişmanlık (örneğin TCK m.168) | Hayır | Failin zararı gidermesi | Cezada indirim, dosya kapanmaz |
| Arabuluculuk | Evet | Arabulucu | Yalnızca hukuk uyuşmazlıklarında anlaşma tutanağı |
Uzlaşma ile şikâyetten vazgeçme arasındaki ilişkiye de dikkat etmek gerekir. Uzlaşma, şikâyetten vazgeçme anlamına gelmez. Ancak mağdur uzlaşmadan önce şikâyetinden vazgeçerse ve vazgeçme sonuç doğurursa dosya bu nedenle düşer, uzlaştırmaya gerek kalmaz.
Örnek Senaryolarla Uzlaştırma
Aşağıdaki örnekler, kuralların uygulamada nasıl işlediğini göstermek için kurgulanmıştır. Gerçek bir dosyaya ait değildir.
Senaryo 1: Otopark tartışması, tehdit ve hakaret birlikte
Ocak 2026’da bir site otoparkında park yeri yüzünden tartışan iki komşudan biri, diğerine hem küfreder hem de “seni burada yaşatmam” der. Savcılık hakaret (TCK m.125/1) ve tehdit (TCK m.106/1) isnadıyla soruşturma başlatır. Hakaret artık önödeme kapsamında, tehdit ise uzlaştırma kapsamındadır. Aynı mağdura karşı birlikte işlenmiş olsalar da 2025’te eklenen kural sayesinde tehdit için uzlaştırma yapılır, hakaret için ayrıca önödeme teklif edilir. Şüpheli önödemeyi yatırır ve tehdit için uzlaşırsa iki suç bakımından da dava açılmaz.
Senaryo 2: Komşunun koridora yönelttiği kamera
Bir apartmanda üst kattaki komşu, kapısının önüne taktığı kamerayı karşı dairenin girişini görecek şekilde ayarlar. Mağdur, özel hayatın gizliliğinin ihlali (TCK m.134/1) gerekçesiyle şikâyetçi olur. Suç şikâyete bağlı olduğu için dosya uzlaştırmaya gider. Taraflar para yerine şu edimlerde anlaşır: Kameranın açısı değiştirilecek, mevcut kayıtlar silinecek ve şüpheli yazılı olarak özür dileyecek. Edim tek seferde yerine getirildiği için kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.
Senaryo 3: İade edilmeyen emanet ve taksitli ödeme
Bir kişi, arkadaşının satması için kendisine bıraktığı dizüstü bilgisayarı satar ama parayı teslim etmez. Güveni kötüye kullanma (TCK m.155) isnadıyla dosya uzlaştırmaya gider. Taraflar bedelin altı aylık taksitle ödenmesinde anlaşır. Savcılık kamu davasının açılmasını erteler. Şüpheli dördüncü taksitten sonra ödemeyi keserse kamu davası açılır. Mağdur ise kalan tutar için uzlaşma raporuyla doğrudan ilamlı icra takibi başlatabilir.
Senaryo 4: 17 yaşındaki öğrenci ve ekran görüntüsü
17 yaşındaki bir öğrenci, sınıf arkadaşının özel mesajlaşmasının ekran görüntülerini yaymakla tehdit ederek ondan para ister. Eylem, şeref veya saygınlığa zarar verecek hususların açıklanacağı tehdidiyle işlenen şantaj (TCK m.107/2) olarak değerlendirilir. Bu hâlde de ceza m.107/1’e göre belirlenir ve üst sınır üç yıldır. Yetişkin bir şüpheli için bu suçta uzlaştırma yoktur. Ancak fail çocuk olduğu ve mağdur gerçek kişi olduğu için CMK m.253/1-c gereği dosya uzlaştırmaya gönderilir. Mağdur da reşit olmadığından teklif her iki tarafın kanuni temsilcisine yapılır.
Senaryo 5: Sahte ilanla dolandırılan alıcı
Bir alıcı, ikinci el sitesindeki sahte ilan için kapora gönderir ve ürünü alamaz. Eylem bilişim sistemlerinin araç olarak kullanıldığı nitelikli dolandırıcılıktır (TCK m.158/1-f). Uzlaştırma kapsamında değildir. Şüpheli uzlaşma teklif edemez. Ancak zararı kovuşturma başlamadan önce gönüllü olarak tamamen giderirse etkin pişmanlık hükümlerine göre cezasında önemli bir indirim alabilir.
Senaryo 6: 2023’te verilmiş HAGB kararı
Mahkeme 2023’te taksirle yaralama dosyasında taksitli uzlaşma üzerine sanık hakkında HAGB kararı vermiştir. Sanık taksitlerin bir kısmını ödememiştir. Bu dosyada 7531 sayılı Kanun’un getirdiği durma kararı uygulanmaz. CMK geçici m.7/4 gereği dosya, m.254/2’nin değişiklikten önceki hükmüne göre sonuçlandırılır. HAGB hükümlerine ilişkin Anayasa Mahkemesi iptal kararının bu tür eski dosyalara etkisi ise dosya bazında ayrıca değerlendirilmelidir.
Uzlaştırma Portalı Nedir? Dosyamı Nereden Takip Ederim?
Google’da “uzlaştırma portal” diye arayanların çoğu, kendi dosyalarını görebilecekleri bir ekran arar. Oysa UYAP Uzlaştırmacı Portalı taraflar için değil, uzlaştırmacılar için kurulmuştur. Uzlaştırmacılar görevlendirme, dosya kabul veya ret ve rapor teslim işlemlerini bu portal üzerinden yapar. Şüpheli veya mağdur olarak bu portala giriş yapamazsınız.
Taraf olarak dosyanızı şu yollarla takip edebilirsiniz:
- Teklif formu: Formda uzlaştırma bürosunun dosya numarası ve uzlaştırmacının iletişim bilgileri yer alır.
- Uzlaştırma bürosu: İlgili Cumhuriyet başsavcılığı bünyesindeki büroyu dosya numarasıyla arayarak bilgi alabilirsiniz.
- Avukatınız: Avukatınız UYAP üzerinden soruşturma ve kovuşturma dosyasının durumunu izleyebilir.
İnternette Sık Görülen 6 Yanlış Bilgi
- “Teklife 3 gün içinde cevap verilmeli.” Yanlış. 14 Kasım 2024’ten beri süre 7 gündür.
- “Mahkemede taksitli uzlaşmada HAGB verilir.” Yanlış. 7531 sayılı Kanun’dan beri durma kararı verilir.
- “Hakaret suçu uzlaşmaya tabidir.” Yanlış. 25 Aralık 2025’ten beri hakaret önödeme kapsamındadır.
- “Uzlaşma olsa da tazminat davası açılabilir.” Kural olarak yanlış. Yalnızca uzlaşma anında bilinemeyen veya sonradan doğan zararlar için dava açılabilir.
- “Uzlaştırma her durumda ücretsizdir.” Eksik. Uzlaşma sağlanamazsa uzlaştırmacı ücreti yargılama giderine eklenebilir.
- “Uzlaştırmacı bir kez sonuçsuz kaldıysa artık anlaşamayız.” Eksik. Büro yeniden uzlaştırma yapmaz. Ancak taraflar iddianameye kadar savcılığa, hükme kadar mahkemeye uzlaşma belgesi sunabilir.
Uzlaştırma Terimleri Sözlüğü
- Edim: Şüphelinin uzlaşma karşılığında yerine getirmeyi üstlendiği yükümlülük (para, özür, eski hâle getirme vb.).
- KYOK (kovuşturmaya yer olmadığı kararı): Savcılığın dava açmama kararı. Uzlaşmada edim tek seferde yerine getirilince verilir.
- KDAE (kamu davasının açılmasının ertelenmesi): Edim taksitli veya ileri tarihliyse savcılığın verdiği erteleme kararı.
- Düşme: Mahkemenin davayı esastan incelemeden sona erdirmesi. Kovuşturmada uzlaşma sağlanıp edim yerine getirilince verilir.
- Durma kararı: Kovuşturmada edim taksitli veya ileri tarihliyse mahkemenin yargılamayı bekletmesi. 7531 sayılı Kanun ile HAGB’nin yerine geldi.
- Uzlaştırma bürosu: Her Cumhuriyet başsavcılığında kurulan, uzlaştırma işlemlerini yürüten birim.
- Uzlaştırmacı: Büronun listeden görevlendirdiği, Adalet Bakanlığı’nın eğitim ve sınavından geçmiş kişi.
- Önödeme: Savcılığın belirlediği miktarı ödeyen şüpheli hakkında dava açılmamasını sağlayan kurum (TCK m.75). Karşı tarafın onayı gerekmez.
Uzlaştırma Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Uzlaştırma ne demek kısaca?
Uzlaştırma, kanunun saydığı suçlarda şüpheli ile mağdurun tarafsız bir uzlaştırmacı aracılığıyla anlaşarak ceza dosyasını kapatmasını sağlayan yoldur. Anlaşmanın kendisine uzlaşma denir.
Uzlaştırma hangi suçlarda olur?
Uzlaştırma şu suçlarda uygulanır:
- Takibi şikâyete bağlı suçlar
- CMK m.253/1-b’de sayılan suçlar (kasten yaralama, taksirle yaralama, basit tehdit, konut dokunulmazlığının ihlali, basit hırsızlık, basit dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma vb.)
- Çocuklar bakımından, üst sınırı üç yılı geçmeyen suçlar
Cinsel suçlar, ısrarlı takip ve hakaret kapsam dışıdır.
Uzlaşma olunca ne olur?
Edim tek seferde yerine getirilirse soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı, mahkemede düşme kararı verilir. Taksitli edimde savcılık davanın açılmasını erteler, mahkeme ise durma kararı verir. Bu sürelerde zamanaşımı işlemez.
Uzlaşma teklifine kaç gün içinde cevap verilmelidir?
Teklifin yapıldığı tarihten itibaren 7 gün içinde (CMK m.253/4). Bu süre içinde cevap vermeyen kişi teklifi reddetmiş sayılır. Yönetmelikte hâlâ yazan 3 günlük süre, kanun değişikliği nedeniyle uygulanmaz.
Uzlaştırmaya gitmezsem ne olur?
Müzakereye katılmamak uzlaşmayı reddetmek anlamına gelir (CMK m.253/13). Şüpheliyseniz hakkınızda kamu davası açılır. Mağdursanız dosya yargılamaya devam eder ve uzlaşma yoluyla zararınızın hızlı karşılanma imkânı ortadan kalkar.
Uzlaşmayı kabul etmek suçu kabul etmek midir?
Hayır. Uzlaştırma görüşmelerinde yapılan açıklamalar hiçbir soruşturma, kovuşturma veya davada delil olarak kullanılamaz (CMK m.253/20).
Hakaret suçunda uzlaşma var mı?
25 Aralık 2025’ten beri yok. Hakaret önödeme kapsamına alındı. Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret ise ne uzlaştırmaya ne önödemeye tabidir.
Uzlaşmadan sonra tazminat davası açılabilir mi?
Kural olarak hayır. Uzlaşma sağlandığında açılmış dava da feragat edilmiş sayılır. Ancak uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararlar için dava açılabilir (CMK m.253/19).
Uzlaşma sabıka kaydına işlenir mi?
Hayır. Kovuşturmaya yer olmadığı ve düşme kararları mahkûmiyet olmadığı için adli sicil kaydında görünmez. Erteleme kararları ise yalnızca yargı mercilerinin görebildiği ayrı bir sisteme kaydedilir.
Uzlaştırmacı ücretini kim öder?
Uzlaşma sağlanırsa Devlet Hazinesi öder. Uzlaşma sağlanamazsa ücret yargılama gideri sayılır ve dava sonunda mahkûm olan sanığa yüklenebilir.
Uzlaşma teklifi telefonla yapılabilir mi?
Hayır. Telefonla yalnızca görüşmeye çağrı yapılabilir. Bu çağrı uzlaşma teklifi sayılmaz (Yönetmelik m.29/7). Teklif, formun imzalatılmasıyla ya da büro aracılığıyla açıklamalı tebligat, istinabe veya SEGBİS yoluyla yapılır.
Uzlaştırmaya avukatla katılabilir miyim?
Evet. Müdafi ve vekil müzakerelere katılabilir (CMK m.253/13). Ancak teklifin kural olarak kişinin kendisine yapılması gerekir.
Uzlaşmayı reddettikten sonra anlaşabilir miyiz?
Büro yeniden uzlaştırma yapmaz. Ancak taraflar soruşturmada iddianame düzenlenene kadar savcılığa, kovuşturmada hüküm verilene kadar mahkemeye uzlaştıklarını gösteren bir belge sunabilir.
Uzlaşmada kararlaştırılan para ödenmezse ne olur?
Soruşturmada kamu davası açılır, kovuşturmada yargılamaya kaldığı yerden devam edilir. Mağdur ayrıca uzlaşma raporuna dayanarak ilamlı icra takibi başlatabilir.
Uzlaştırma ne kadar sürer?
Uzlaştırmacının süresi 30 gündür. Bu süre büro kararıyla 20’şer günden en fazla iki kez uzatılabilir, yani toplam süre en fazla 70 gündür. Savcının denetimi ve tebligatlarla birlikte süreç genellikle birkaç ay içinde tamamlanır.
Çocuklar hangi suçlarda uzlaşabilir?
Mağdur gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisiyse, üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezası gerektiren her suçta. Suçun şikâyete bağlı olup olmaması önemli değildir.
Dosyanız uzlaştırmaya uygun mu? Teklif formunu imzalamadan önce suç vasfının doğru belirlenip belirlenmediğini, edimin gerçekçi olup olmadığını ve ileride doğabilecek zararların saklı tutulup tutulmadığını kontrol ettirmek, 7 günlük süreyi en iyi şekilde kullanmanızı sağlar. Sorunuzu Avukata Sor sayfamızdan iletebilirsiniz.
Bu yazı Av. Duhan Can Aksoy tarafından hazırlanmıştır. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Her dosyanın kendine özgü koşulları değerlendirilmelidir.
Kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (mevzuat.gov.tr), m.171, 253, 254, 255, geçici m.7 ve 8
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (mevzuat.gov.tr), m.7, 31, 32, 73, 75, 86, 106, 107, 125, 155, 157, 158, 167
- Adalet Bakanlığı Alternatif Çözümler Daire Başkanlığı, Ceza Muhakemesinde Uzlaştırma Yönetmeliği (RG 05.08.2017, sayı 30145)
- 7531 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, RG 14.11.2024, sayı 32722
- 7571 sayılı Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 631 Sayılı KHK’de Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, RG 25.12.2025, sayı 33118
- Anayasa Mahkemesi, 27.03.2025 tarihli ve E.2024/197, K.2025/86 sayılı karar, RG 29.05.2025, sayı 32914