Yabancılar Hukuku Nedir?
Yabancılar hukuku, Türkiye’de yaşayan veya Türkiye’ye gelmek isteyen yabancıların (Türk vatandaşı olmayanların) haklarını ve yükümlülüklerini düzenleyen hukuk dalıdır.
Kapsadığı Konular:
· Türkiye’ye giriş, vize, pasaport işlemleri
· İkamet izni (oturma izni) başvurusu ve iptali
· Çalışma izni
· Sınır dışı edilme (deport) kararları ve itirazı
· İdari gözetim kararları
· Türkiye’ye giriş yasağı (tahdit kodu) kaldırma
· Türk vatandaşlığı başvurusu
· Geçici koruma statüsü (Suriyeliler için)
· Uluslararası koruma (mülteci, şartlı mülteci, ikincil koruma)
Ana Kanun: 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK)
Yabancılar Hukukunda Kimler Risk Altında?
1. Sınır Dışı Kararı Alanlar
Kimler sınır dışı edilir? (6458 SK m. 54)
· Hapis cezası alanlar: Türkiye’de suç işleyip hapis cezasına mahkum olanlar
· Terör örgütü üyesi/destekleyicisi olanlar
· Sahte belge kullananlar: Vize, ikamet izni başvurusunda sahte evrak veren
· Yasadışı çalışanlar: Çalışma izni olmadan çalışanlar
· Vize ihlali yapanlar: Vize süresini 10 günden fazla aşanlar
· İkamet izni iptal edilenler
· Kamu düzeni/güvenliği tehdidi olanlar
· Yasal olmayan yollardan geçinenler: Dilencilik, fuhuş, kaçak iş gibi
· Uluslararası koruma başvurusu reddedilenler
Örnek: Suriyeli bir kişi, geçici koruma kimlik kartıyla Türkiye’de yaşıyor. Ama bir kavgaya karıştı, 6 ay hapis cezası aldı. Cezası infaz olduktan sonra hakkında sınır dışı kararı verildi. Bu durumda sınır dışı kararına itiraz süreci başlatılmalıdır.
2. İdari Gözetim Kararı Alanlar
İdari gözetim nedir?
İdari gözetim, sınır dışı edilecek yabancının geçici olarak bir merkezde tutulmasıdır (6458 SK m. 57). Türkiye’de buna “geri gönderme merkezi” denir.
Kimler idari gözetim kararı alır?
· Sınır dışı kararı verilen ama kaçma riski olan
· Pasaportu olmayan, ülkesine dönmek istemeyen
· Sahte kimlikle yaşayan
Süre: En fazla 6 ay (bazı durumlarda 1 yıla kadar uzayabilir)
Önemli: İdari gözetim kararına 15 gün içinde Sulh Ceza Hakimliği’ne itiraz edilebilir. İtiraz edilmezse kişi merkeze kapatılır.
Örnek: Afgan bir kişi, İstanbul’da ikamet izni olmadan yaşıyor. Polis kontrolünde yakalandı, kimliği yok. Hakkında sınır dışı + idari gözetim kararı verildi. Şimdi Kumkapı Geri Gönderme Merkezi’nde tutuluyor. İdari gözetim kararına itiraz süreci derhal başlatılmalıdır.
3. Ülkeye Giriş Yasağı Olanlar (Tahdit Kodu)
Tahdit kodu nedir?
Türkiye’ye giriş yasağıdır. Pasaportunuzda bir “kod” vardır, havalimanında sistem sizi “yasaklı” gösterir. Türkiye’ye giremezsiniz.