Sınır Dışı Kararına İtiraz

Sınır Dışı Edilmemek İçin Güçlü Savunmalar

1. Aile Birliği Hakkı (AİHS m.8)

“Eşim Türk vatandaşı, çocuklarımız Türkiye’de doğdu, okula gidiyorlar. Sınır dışı edilmem aile hayatımı ciddi şekilde etkiler.”
Danıştay ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihatları bu ilkeyi destekler.

2. Çocuğun Üstün Yararı

“Çocuklarım Türkiye’de eğitim görüyor, dönersek eğitimleri kesintiye uğrayacak.”
BM Çocuk Hakları Sözleşmesi m.3

3. Geri Göndermeme İlkesi

“Gönderileceğim ülkede hayati tehlike, işkence veya kötü muamele riski var.”
YUKK m.55 ve 1951 Cenevre Sözleşmesi m.33

4. Uzun Süreli, Kesintisiz İkamet

“Uzun yıllardır Türkiye’deyim, vergilerimi ödedim, suç kaydım yok, topluma uyum sağladım.”

Sınır Dışı Kararı Kesinleştikten Sonra Ne Olur?

1. Türkiye’yi Terke Davet (15-30 Gün Süre)

Kanun bu süreci “terke davet” olarak adlandırır. Sınır dışı etme kararı alınan kişilere, bu husus kararda belirtilmek kaydıyla, YUKK m.56 uyarınca 15 günden az olmamak üzere 30 güne kadar süre tanınır ve hiçbir harca tabi olmayan “Çıkış İzin Belgesi” verilir. Bu süre içinde gönüllü olarak ülkeyi terk etmek, sonradan uygulanacak giriş yasağının daha kısa tutulmasına katkı sağlayabilir.
Not: Kaçma/kaybolma riski, sahte belge kullanımı, yasal giriş-çıkış ihlali veya kamu düzeni tehdidi hâllerinde terke davet süreci uygulanmaz.

2. Zorla Geri Gönderme

Süresi içinde çıkış yapılmazsa, kişi idari gözetim merkezine sevk edilerek burada tutulabilir. Sınır dışı edilecek kişinin seyahat masrafları esas olarak kendisince karşılanır; kişinin parası yetersiz veya hiç yoksa masrafların tamamı veya eksik kalan kısmı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nce karşılanır (YUKK m.60/3). Bu masraflar geri ödenmediği sürece kişinin Türkiye’ye yeniden girişine izin verilmeyebilir. Kişiyi izinsiz çalıştıran bir işveren varsa, işverenin bu masrafları (konaklama, dönüş ve gerektiğinde sağlık giderleri dahil) karşılama yükümlülüğü de ayrıca söz konusu olabilir.

3. Türkiye’ye Giriş Yasağı (Tahdit Kodu)

Sınır dışı edilen kişiye genellikle Türkiye’ye giriş yasağı uygulanır. Süresi azami 5 yıldır; kamu düzeni veya güvenliği açısından ciddi tehdit varsa Göç İdaresi Genel Müdürlüğü bu süreyi en fazla 10 yıl daha uzatabilir. Böylece aynı gerekçeyle uygulanan yasak toplamda 15 yılı aşamaz; süresiz giriş yasağı hukuken mümkün değildir.
Kaldırılabilir mi? Evet. Giriş yasağı kaldırma başvurusu yapılabilir.

Sık Karşılaşılan Tahdit Kodları: G-82, G-87 ve Ç-114

Uygulamada en sık karşılaşılan tahdit kodlarından bazıları G-82, G-87 ve Ç-114’tür. Bu kodlar kanunda tek tek tanımlanan resmî bir liste hâlinde yer almaz; Göç İdaresi’nin işlem tesis ederken kullandığı idari bir mekanizmanın parçasıdır. G-87 genellikle genel güvenlik değerlendirmesiyle ilişkilendirilir ve çoğu zaman giriş yasağı ya da sınır dışı süreciyle birlikte görülür. G-82 ise bazı dosyalarda, resmî bir sınır dışı etme kararı hiç tebliğ edilmeden dahi, kişinin ülkeye girişini fiilen engelleyebilir. Ç-114 kodu ise, yurt dışında bulunan bir yabancının Türkiye’ye girişini engelleyebildiği gibi, Türkiye’de bulunan bir yabancı için sınır dışı etme sürecine de yol açabilen kodlardan biridir.

Her üç kod bakımından da geçerli temel ilke şudur: kodun sistemde bulunması, işlemin otomatik olarak hukuka uygun olduğu anlamına gelmez. İdarenin somut ve kişiselleştirilmiş bir gerekçe sunması gerekir; yalnızca “kamu güvenliği” veya “kamu düzeni” gibi kalıp ifadeler yargısal denetimde tek başına yeterli görülmeyebilir. Kod kaldırma süreci genellikle idareye doğrudan başvuru, idare mahkemesinde iptal davası veya YUKK m.9 kapsamında ön izin ya da belirli süreli giriş imkânından birini içerir; hangisinin uygulanacağı dosyanın somut yapısına göre değişir.

G-82 ve G-87 tahdit kodu nasıl öğrenilir?

Bu kodlar genellikle önceden bildirilmez; kişi çoğunlukla sınır kapısında giriş denemesi sırasında, vize veya ikamet başvurusunun olumsuz sonuçlanmasında, vatandaşlık başvurusundaki güvenlik incelemesinde ya da avukat aracılığıyla yapılan sorgulamada bu kodun varlığından haberdar olur. Yalnızca “kod var” bilgisiyle yetinilmemeli; kodun hangi tarihte, hangi idare tarafından işlendiği ve buna bağlı başka bir işlem bulunup bulunmadığı netleştirilmelidir.

G-82 ve G-87 kodu neden konulur?

Uygulamada bu kodların dayanağı çoğunlukla kamu düzeni, kamu güvenliği, güvenlik soruşturması, istihbari bilgi veya devam eden bir adli süreçle ilgilidir. Ancak idarenin güvenlik kurumlarından bilgi almış olması, işlemi otomatik olarak denetim dışı bırakmaz; kararın somut ve kişiye özgü bir gerekçeye dayanması gerekir.

G-82 ve G-87 kodu nasıl kaldırılır?

Kaldırma yolu, kodun somut dosyada doğurduğu sonuca göre değişir. Genel olarak üç seçenek gündeme gelir: kodun dayanağı ortadan kalktıysa (örneğin ilişkili adli sürecin beraat veya takipsizlikle sonuçlanması gibi) idareye doğrudan kaldırma başvurusu yapılabilir; kod fiilen giriş engeli doğuruyorsa veya kaldırma talebi reddedildiyse idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; bazı durumlarda ise YUKK m.9 kapsamında tam kaldırma olmadan ön izin veya belirli süreli giriş imkânı değerlendirilebilir.

G-82 ve G-87 koduna karşı dava açma süresi ne kadardır?

Tek bir sabit süre yoktur; süre, davanın konu edildiği işleme göre değişir. Dosyada ayrıca bir sınır dışı etme kararı da varsa, YUKK m.53’teki özel 7 günlük süre devreye girer. Yalnızca tahdit kodu veya kaldırma talebinin reddi konu ediliyorsa, genel idari yargı süreleri uygulanır. Kod genellikle açık bir tebligatla değil, fiilî öğrenme yoluyla ortaya çıktığından, sürenin başlangıç tarihi dosyaya göre ayrıca incelenmelidir.

G-82 ve G-87 kodu vatandaşlık başvurusunu etkiler mi?

Evet, etkileyebilir. Güvenlik veya kamu düzeni değerlendirmesine konu olan bu tür kayıtlar, kişi uzun süredir Türkiye’de yaşasa ve diğer tüm şartları taşısa dahi, vatandaşlık başvurusunun güvenlik incelemesi aşamasında olumsuz değerlendirmeye yol açabilir. Bu nedenle vatandaşlık süreci planlanırken tahdit kaydının ayrıca kontrol edilmesi önemlidir.