Uyuşturucu Kullanma Suçu (TCK 191): Ceza, Erteleme ve Denetimli Serbestlik

TCK 191, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almayı, kabul etmeyi, bulundurmayı ve kullanmayı 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıyla yaptırıma bağlar. Ancak bu suçta dosya çoğu zaman mahkemeye hiç gitmez: Cumhuriyet savcısı, kanun gereği 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasını erteler ve kişiyi en az 1 yıl denetimli serbestliğe tabi tutar. Bu süre sorunsuz tamamlanırsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir ve ortada bir mahkûmiyet kalmaz. Asıl risk iki yerde başlar: denetimli serbestlik yükümlülüklerinin aksatılması ve ele geçen maddenin “ticaret” (TCK 188) sayılması.

📍 TCK 191 Son Durum: Güncel Değişiklikler ve Kararlar (bu kutu her gelişmede güncellenir)

• 31 Temmuz 2026: 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) Resmî Gazete’de yayımlandı ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını (CMK m.231) yeniden düzenledi. TCK 191’in metni değişmedi. Maddede özel hüküm bulunmayan konularda CMK m.231 uygulandığı için değişiklik, ticaret suçlamasıyla başlayıp kullanma suçuna dönen dosyaları etkileyebilir.
• 27 Şubat 2026: 7574 sayılı Kanun ile Karayolları Trafik Kanunu m.48 değişti. Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücüye artık 150.000 TL idari para cezası veriliyor ve sürücü belgesi iptal ediliyor; yeni belge için en az 5 yıl beklemek gerekiyor.
• 23 Aralık 2025: Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 2021 tarihli Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği’ne rağmen, ilk çağrıya gitmemenin tek başına “ısrar” sayılmayacağını ve ikinci uyarılı tebligat yapılmadan dava açılamayacağını kabul etti (E.2024/14763, K.2025/11148).
• 5 Nisan 2023: 7445 sayılı Kanun ile denetimli serbestlik süresinin uzatılması altışar aylık dönemlere ve toplam en fazla 2 yıla çıkarıldı; yılda en az iki kez madde kullanım kontrolü zorunlu hâle geldi; erteleme kararının kolluğa da bildirilmesi kuralı eklendi.

Bir Bakışta: TCK 191’de Ceza, Erteleme ve Denetim

Aşağıdaki tablo, suçun bütün hukuki sonuçlarını tek yerde toplar. Her satırın dayanağı kanun maddesi olarak gösterildi.

Konu	Kural	Dayanak
Suç oluşturan fiiller	Kullanmak için satın almak, kabul etmek, bulundurmak ya da kullanmak	TCK m.191/1
Ceza	2 yıldan 5 yıla kadar hapis	TCK m.191/1
Okul, hastane, ibadethane gibi yerlere 200 metreden yakın umumi yerlerde	Ceza yarı oranında artar: 3 yıldan 7 yıl 6 aya kadar	TCK m.191/10
Soruşturmanın sonucu	Savcı 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasını erteler; bu karar zorunludur	TCK m.191/2
Denetimli serbestlik	En az 1 yıl; altışar ay uzatılarak en fazla 2 yıl daha	TCK m.191/3
Kullanım kontrolü	Yılda en az iki kez sağlık kurumuna sevk	TCK m.191/3
Dosyanın kapanması	5 yıl ihlalsiz geçerse kovuşturmaya yer olmadığı kararı	TCK m.191/7
Davanın açılması	Yükümlülüklere uymamakta ısrar, tekrar bulundurma ya da tekrar kullanma	TCK m.191/4
Uzlaşma	Uygulanmaz; suç uzlaştırma kapsamında değil	CMK m.253
Görevli mahkeme	Asliye ceza mahkemesi	5235 sayılı Kanun
Ticarete dönüşme	En az 10 yıl hapis ve adli para cezası; ağır ceza mahkemesi	TCK m.188/3
Kaynağı bildirme (etkin pişmanlık)	Resmî makamlar haber almadan önce bildirilirse ceza verilmez	TCK m.192/2
Kendiliğinden tedavi başvurusu	Soruşturma başlamadan önce yapılırsa ceza verilmez	TCK m.192/4

TCK 191 Nedir? Uyuşturucu Kullanma Suçunun Kapsamı

TCK 191, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu‘nun “Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak” başlıklı maddesidir. Madde dört ayrı fiili tek suç olarak düzenler. Bunlardan birinin işlenmesi suçun oluşması için yeterlidir.

• Satın almak: Maddeyi bedel karşılığında edinmek.
• Kabul etmek: Maddeyi karşılıksız olarak almak; örneğin bir arkadaşın ikram ettiği maddeyi almak.
• Bulundurmak: Maddeyi üzerinde, evinde, aracında veya kolayca ulaşabileceği bir yerde tutmak.
• Kullanmak: Maddeyi fiilen vücuda almak. Kan, idrar veya saç tahlili bu fiilin en sık delilidir.

İlk üç fiilde belirleyici olan unsur “kullanmak için” ifadesidir. Madde başkasına satılmak, verilmek ya da nakledilmek için tutuluyorsa artık TCK 191 değil, çok daha ağır yaptırımlı TCK 188 gündeme gelir. Bu nedenle dosyanın kaderi çoğu zaman ilk ifadede ve ele geçen maddenin miktarında, yerinde ve biçiminde belirlenir.

Suç re’sen soruşturulur. Şikâyet gerekmez, şikâyetten vazgeçme de sonuç doğurmaz. Uzlaştırma kapsamında olmadığı için uzlaşma yoluyla da sona ermez.

TCK 191 Cezası Ne Kadar?

Kanunun öngördüğü yaptırım 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezasıdır. Bu aralık, suçun asliye ceza mahkemesinde görülmesini de belirler.

Fiil; okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi toplu bulunulan bina ve tesislerin sınırına iki yüz metreden yakın umumi veya umuma açık bir yerde işlenirse ceza yarı oranında artırılır (TCK m.191/10). Bu durumda alt sınır 3 yıl, üst sınır 7 yıl 6 aydır. Yargıtay, mesafenin kolluğun basit krokisiyle değil, mutat ulaşım yolu üzerinden ve gerektiğinde keşif yapılarak kesin olarak belirlenmesini arar; tutanaktaki tahmini mesafeye dayanılarak yapılan artırımı bozma sebebi sayar (Yargıtay 10. CD, E.2020/12631, K.2022/12801; 8. CD, E.2024/13113, K.2024/8355).

Uygulamada önemli olan şudur: Bu ceza, soruşturmanın başında doğrudan uygulanmaz. Kanun, ceza yargılamasından önce bir erteleme ve denetim süreci öngörür. Hapis cezası ancak bu süreç bozulursa gündeme gelir.

TCK 191’de Kamu Davasının Ertelenmesi (5 Yıl)

TCK 191/2’ye göre bu suçtan başlatılan soruşturmada Cumhuriyet savcısı, CMK m.171’deki genel şartları aramadan, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verir. Burada savcının takdir yetkisi yoktur; Yargıtay da bu kararın verilmesinin zorunlu olduğunu ve bir kovuşturma şartı niteliği taşıdığını vurgular.

Sürecin sonucu değiştirebilen dört ayrıntısı vardır:

• Erteleme kararının usulüne uygun tebliği şarttır. Yargıtay’a göre kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii (15 gün, sulh ceza hâkimliği) gösterilmemişse ya da tebligat usulsüzse karar kesinleşmez. Kesinleşmeyen kararla denetimli serbestliğe başlanamaz ve beş yıllık süre işlemeye başlamaz.
• Kararda ihlalin sonuçlarına dair uyarı bulunmalıdır. Savcı, yükümlülüklere uyulmazsa doğacak sonuçları kişiye bildirmek zorundadır (TCK m.191/2). Yargıtay, bu uyarıyı içermeyen erteleme kararını hukuken geçersiz sayar (Yargıtay 10. CD, E.2023/7306, K.2023/6342).
• Kanunda “ilk kez” şartı yoktur. Daha önce sabıkası olan kişi hakkında da erteleme kararı verilir. Erteleme yalnızca bir hâlde verilemez: önceki bir erteleme ihlal edildiği için kamu davası açılmışsa ve kişi bundan sonra aynı suçu yeniden işlemişse (TCK m.191/6).
• Erteleme kararı kolluğa da bildirilir. 2023 değişikliğiyle eklenen bu kural sayesinde kolluk, kişinin erteleme süresi içinde olduğunu bilir.

TCK 191 Denetimli Serbestlik Süresi ve Yükümlülükler

Beş yıllık erteleme süresinin ilk bölümünde kişi en az 1 yıl denetim altında tutulur. Savcı, müdürlüğün önerisiyle ya da kendiliğinden, bu dönemi altışar ay hâlinde toplam 2 yıla kadar uzatabilir (TCK m.191/3). Yani tedbir en fazla 3 yıl sürer; erteleme süresi ise her durumda 5 yıldır.

Bu tedbir, cezası infaz edilen hükümlülere uygulanan denetimli serbestlikle aynı şey değildir. Hükümlülerin cezaevi dışında infazına ilişkin kuralları denetimli serbestlik rehberimizde ayrıca anlattık; TCK 191’deki tedbir ise mahkûmiyet doğmadan uygulanan bir soruşturma tedbiridir.

Süreç pratikte şöyle işler:

• Başvuru: Müdürlük, kararın kaydından sonra kişiye çağrı yazısı gönderir; tebliğden itibaren 10 gün içinde müdürlüğe başvurmak gerekir.
• Denetim planı: Başvurudan sonra en geç 5 iş günü içinde kişiye özel bir plan hazırlanır. Görüşme sıklığı, eğitim veya rehberlik programları bu planda yazılır. Kanunda ya da yönetmelikte TCK 191 için sabit bir “imza günü” yoktur; yükümlülükler bu planla belirlenir. Plan imzalanmasa bile yükümlülük ortadan kalkmaz.
• Kullanım kontrolü: Savcı, erteleme süresi içinde yılda en az iki kez kişinin ilgili sağlık kurumuna sevkine karar verir. Sevkler habersiz yapılabilir; kişiden çoğu zaman aynı gün ya da en geç ertesi iş günü sağlık kurumuna başvurması istenir.
• Tedavi: Gerek görülürse kişi denetimli serbestlik süresi içinde tedaviye yönlendirilir. Bu durumda sağlık kurumuna başvuru için kısa bir süre (5 iş günü) verilir.

Bir ayrıntı özellikle önemlidir: Denetim süresinde yeniden madde kullanıldığı tespit edilirse, yönetmeliğe göre kişi ayrıca uyarılmaz; kayıt kapatılır ve dosya doğrudan savcılığa gönderilir. Yani “ısrar” güvencesi, kontrol sonucunun pozitif çıktığı durumda işlemez.

Denetimli Serbestliğe Gidilmezse Ne Olur? Israr Şartı

TCK 191/4, erteleme süresi içinde savcılığın dava açmasına yol açan üç durumu sayar:

• Yükümlülüklere veya tedavinin gereklerine uygun davranmamakta ısrar etmek,
• Kullanmak için yeniden uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak,
• Yeniden madde kullanmak.

İlk hâldeki “ısrar” kelimesi, uygulamada en çok hata yapılan noktadır. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre, denetimli serbestlik müdürlüğünün ilk çağrısına gitmemek tek başına ısrar sayılmaz. Israrın kabulü için kişiye, önceki çağrıya uymadığı ve yeni süre içinde de başvurmazsa ısrar etmiş sayılacağı uyarısıyla ikinci bir tebligat yapılması gerekir (Yargıtay 10. CD, E.2023/16457, K.2025/1248; E.2023/23204, K.2025/6652).

2021 tarihli Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği ise farklı bir düzen getirdi: Usulüne uygun tebligata rağmen 10 gün içinde başvurmayan kişinin kaydı, “uyarı ve tekrar tebligat yapılmaksızın” kapatılır. Bu çelişki Yargıtay önüne geldi. Yargıtay 8. Ceza Dairesi 23.12.2025 tarihli kararında, olay yönetmelik yürürlüğe girdikten sonra yaşanmış olsa bile kanundaki “ısrar” şartının ikinci uyarılı tebligatı gerektirdiğini kabul etti ve bu gerekçeyle verilen iddianamenin iadesi kararını yerinde buldu (E.2024/14763, K.2025/11148).

Bu kararın pratik sonucu şudur: Israr şartı gerçekleşmeden açılan davada mahkeme kişiyi mahkûm etmez; “durma kararı” verir ve denetimli serbestliğin kaldığı yerden devamı için dosyayı savcılığa gönderir (CMK m.223/8). Hakkında bu gerekçeyle dava açılan kişinin dosyasında ilk bakılacak belge, müdürlüğün çağrı yazılarının sayısı ve içeriğidir. Bu inceleme dosyanın akışını değiştirebildiği için, ceza hukuku dosyalarında tebligat evrakı ayrıntılı biçimde kontrol edilmelidir.

Yönetmelik ayrıca, denetim başladıktan sonraki ihlaller için bir ölçü öngörür: Yükümlülüğün bir yıl içinde mazeretsiz ve kasıtlı olarak üç kez ihlal edilmesi ısrar sayılır; ikinci uyarıdan sonra bir yıl içinde üçüncü ihlal tespit edilirse dosyanın kapatılması süreci başlar.

Erteleme Süresinde Yeniden Yakalanma (TCK 191/5 ve 191/6)

Beş yıllık erteleme süresi içinde kişi yeniden kullanmak için madde bulundururken yakalanır ya da tahlili pozitif çıkarsa, bu olay için ayrıca soruşturma ve kovuşturma yürütülmez (TCK m.191/5). İkinci olay, mevcut erteleme kararının ihlali sayılır ve ilk dosyada kamu davası açılır. Yargıtay, ikinci olay için ayrıca dava açılmışsa bu davada “düşme” kararı verilmesi ve ilk dosyaya ihbarda bulunulması gerektiğini kabul eder (Yargıtay 10. CD, E.2021/3092, K.2023/10263).

İhlal nedeniyle kamu davası açıldıktan sonra aynı suç yeniden işlenirse, artık yeni bir erteleme kararı verilemez (TCK m.191/6). Bu aşamadan sonraki her olay doğrudan yargılama konusudur.

Kullanma mı, Ticaret mi? TCK 191 ve TCK 188 Farkı

Dosyada verilebilecek en önemli karar budur. TCK 191’in cezası 2-5 yıl iken, ülke içinde satma, başkasına verme, nakletme veya satmak için bulundurma fiillerini düzenleyen TCK 188/3’ün cezası en az 10 yıl hapis ve bin günden yirmi bin güne kadar adli para cezasıdır. Madde eroin, kokain, morfin, sentetik kannabinoid, sentetik katinon, sentetik opioid ya da amfetamin ve türevlerinden biriyse ceza yarı oranında artar (TCK m.188/4-a). Bu dosyalar ağır ceza mahkemesinde görülür ve erteleme yolu kapanır.

Kanunda kişisel kullanım için bir gram sınırı yoktur. İnternette dolaşan “şu kadar gramın altı kullanım sayılır” türü eşiklerin kanuni dayanağı bulunmaz. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bulundurmanın amacını birlikte değerlendirilen ölçütlerle belirler:

Ölçüt	Kullanma lehine	Ticaret yönünde
Satış davranışı	Satış, devir veya tedarik girişimi yok	Alıcı beyanı, para alışverişi, teslim gözlemi
Bulunduruluş yeri	Ev, iş yeri, üzeri gibi kolay ulaşılan yer	Evden uzak depo, gizli saklama yeri
Bulunduruluş biçimi	Tek parça, kişisel kullanıma uygun	Eşit tartılmış çok sayıda küçük paket
Yanında bulunanlar	Kullanım aparatları	Hassas terazi, kilitli poşetler, ambalaj ve paketleme gereçleri
Çeşit ve miktar	Tek tür veya benzer etkili iki tür; kullanım süresiyle uyumlu miktar	Farklı etkili birçok tür birlikte; kullanım süresini aşan miktar
Kişinin durumu	Kullanımın tıbbi raporla tespit edilmesi	Kullanım tespit edilmemesi, diğer olgularla birlikte değerlendirilir

Ceza Genel Kurulu 30.10.2025 tarihli kararında bu ölçütleri dört başlıkta saydı: satış veya devir davranışı, bulundurma yeri ve biçimi, maddenin çeşidi ve miktarı, kişinin madde kullandığının tıbbi raporla tespit edilip edilmediği. Kararda, ışıklandırma ve havalandırma düzeneği kurulmuş bir odada 21 kök kenevir ele geçirilmesine rağmen; maddenin net 78 gram olması, tek parça bulunması, hassas terazi veya paketleme malzemesi çıkmaması ve satışa dair delil bulunmaması nedeniyle eylem kullanmak için bulundurma sayıldı (Yargıtay CGK, E.2025/180, K.2025/445).

Yargıtay’ın 2023-2025 arasında verdiği çok sayıda kararda aynı ilke tekrarlanır: Miktar kişisel kullanım sınırları içindeyse ve satma ya da başkasına verme amacını gösteren kuşku sınırlarını aşan, kesin ve inandırıcı delil yoksa, fiil ticaret değil kullanmak için bulundurma suçudur (Yargıtay 10. CD, E.2021/16955, K.2023/5909; E.2024/7582, K.2024/24637; E.2021/18205, K.2025/6375). Yalnızca soyut bir ihbar, sonradan geri alınan bir tanık beyanı ya da maddi bulguyla desteklenmeyen telefon görüşmesi mahkûmiyete yetmez.

Ticaret suçlamasıyla açılan davada eylemin kullanma olduğu anlaşılırsa, mahkeme TCK 191/8 uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verir. Bu karar, savcılık aşamasındaki ertelemeye benzer sonuçlar doğurur.

Uyuşturucu Kullanma Suçunda Etkin Pişmanlık (TCK 192)

TCK 192, kullanma suçu bakımından iki ayrı cezasızlık yolu ve bir indirim öngörür. Fıkra numaraları sık karıştırıldığı için kanundaki sırayla veriyoruz:

Fıkra	Ne zaman	Ne yapılmalı	Sonuç
TCK m.192/2	Resmî makamlar haber almadan önce	Maddeyi kimden, nerede ve ne zaman temin ettiğini bildirmek; bilgi failin yakalanmasını veya maddenin ele geçirilmesini kolaylaştırmalı	Ceza verilmez
TCK m.192/3	Haber alındıktan sonra	Gönüllü olarak suçun ortaya çıkmasına ve faillerin yakalanmasına yardım etmek	Ceza dörtte birden yarıya kadar indirilir (indirim zorunlu, oranı yardımın niteliğine göre)
TCK m.192/4	Soruşturma başlamadan önce	Resmî makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvurup tedavi istemek	Ceza verilmez; sağlık personeli ve kamu görevlisi suçu bildirmekle yükümlü olmaz

192/4 en az bilinen ama en güçlü güvencedir: Madde kullanan kişi, hakkında soruşturma başlamadan bir hastaneye veya resmî makama başvurup tedavi isterse cezalandırılmaz. 2016’da eklenen cümle uyarınca bu başvuruyu öğrenen doktor veya kamu görevlisinin suçu bildirme yükümlülüğü de doğmaz. Süre şartı kesindir: Yakalandıktan veya soruşturma başladıktan sonra yapılan tedavi başvurusu bu sonucu doğurmaz. Etkin pişmanlığın diğer suçlardaki uygulamasını etkin pişmanlık rehberimizde ayrıca ele aldık.

TCK 191 Sicile İşler mi? Ehliyet ve Memuriyete Etkisi

Adli sicil: Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı mahkûmiyet değildir ve sabıka kaydında mahkûmiyet olarak görünmez. Karar, bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir; bu kayıt yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak savcı, hâkim veya mahkeme tarafından görülebilir (CMK m.171/5). Beş yıl sorunsuz tamamlanırsa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir. Mahkûmiyet doğarsa kayıt adli sicile işlenir; silinme ve arşiv kaydı süreçleri için adli sicil ve arşiv kaydı sayfamıza bakılabilir.

Ehliyet: Karayolları Trafik Kanunu m.41/1-e, TCK 188, 190 ve 191’den hüküm giydiğine dair kaydı olanların sürücü belgesi almasını engeller; belge alındıktan sonra bu suçlardan mahkûmiyet olursa belge şart sağlanıncaya kadar geri alınır. Erteleme kararı ve kovuşturmaya yer olmadığı kararı “hüküm” olmadığından bu engeli doğurmaz. Ancak ayrı bir kural vardır: Araç kullanırken uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilen sürücüye, 27 Şubat 2026’dan bu yana 150.000 TL idari para cezası kesilir, sürücü belgesi de iptal edilir; yeni belge için iptalden itibaren en az 5 yıl geçmesi, cezaların ödenmesi, psiko-teknik değerlendirme ve sağlık kurulu raporu gerekir (KTK m.48). Test yaptırmayı reddeden sürücüye de aynı tutarda ceza verilir ve belge 5 yıl geri alınır.

Memuriyet: Devlet Memurları Kanunu m.48/A-5’te sayılan özel suçlar arasında uyuşturucu suçları yoktur. Ancak aynı bent, kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasıyla mahkûm olmayı genel bir engel olarak düzenler. TCK 191’den kurulacak bir mahkûmiyet, indirimlerle bile çoğu zaman bu sınırın üzerinde kalır. Erteleme süreci ise mahkûmiyet doğurmadığından bu engeli tek başına oluşturmaz. “Yüz kızartıcı suç” kanunda tanımlı bir terim değildir; belirleyici olan ilgili kanundaki sayımdır.

TCK 191 Yatarı Var mı, Para Cezasına Çevrilir mi?

Erteleme bozulur ve yargılama sonunda mahkûmiyet kurulursa, cezanın infazı genel kurallara göre belirlenir. 2-5 yıllık bir cezada mahkeme; koşulları varsa hükmün açıklanmasını geri bırakabilir, iki yıl ve altındaki hapis cezasını erteleyebilir ya da kısa süreli hapis cezasını seçenek yaptırımlara çevirebilir. Bu kurumların her biri ayrı şartlara bağlıdır ve CMK m.231’deki geri bırakma rejimi Temmuz 2026’da yeniden düzenlenmiştir.

Hapis cezası infaz edilecekse koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik oranları 5275 sayılı Kanun’a göre hesaplanır. Kendi tarihlerinizle yaklaşık bir hesap için aracımızı kullanabilirsiniz:

Hesaplama Aracına Git

Seçenek yaptırım olarak adli para cezasına çevirme söz konusu olduğunda tutarın nasıl belirlendiğini ve ödenmezse ne olacağını adli para cezası yazımızda anlattık.

TCK 191 Dosyasında Hangi Aşamadasınız?

Aynı suç, dosyanın bulunduğu aşamaya göre bambaşka sonuçlar doğurur. Aşağıdaki tablo, her aşamada hangi belgeye ve hangi süreye bakılması gerektiğini gösterir.

Durum	Bakılacak belge	Süre ve dikkat edilecek nokta
Yakalandım, kolluk ifadem alınacak	Yakalama ve arama tutanağı, el koyma tutanağı	İfade öncesi müdafiden yararlanma hakkı vardır; kolluk aşamasının işleyişi için karakola çağrıldığınızda neler olduğunu ayrıca anlattık
Savcılığa ifadeye çağrıldım	Çağrı kâğıdı, varsa tahlil sonucu	Kullanma amacına ilişkin beyan ilk kez burada kayda geçer; savcılık ifadesi süreci önemlidir
Erteleme kararı tebliğ edildi	Kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı	Kararda itiraz yolu (15 gün, sulh ceza hâkimliği) ve ihlal uyarısı yazıyor mu?
Denetimli serbestlikten çağrı geldi	Çağrı yazısı ve tebliğ tarihi	Tebliğden itibaren 10 gün içinde başvuru
Çağrıya gidemedim	İlk çağrı yazısı, mazeret belgesi	Mazeret belgelenmeli; ikinci uyarılı tebligat yapılıp yapılmadığı kontrol edilmeli
Kullanım kontrolüne çağrıldım	Sevk yazısı	Aynı gün ya da en geç ertesi iş günü sağlık kurumuna başvuru
Erteleme kaldırıldı, dava açıldı	İddianame, denetimli serbestlik dosyası	Israr şartı gerçekleşmiş mi? Gerçekleşmediyse durma kararı istenebilir
İddianamede TCK 188 yazıyor	İddianame, ekspertiz raporu, arama tutanakları	Miktar, yer, biçim ve satış delili ayrı ayrı tartışılmalı
5 yıl tamamlandı	Kovuşturmaya yer olmadığı kararı	Kararın tebliğ edilip edilmediği kontrol edilmeli

TCK 191 Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar

• “Denetimli serbestlik bitti, dosyam kapandı.” Yanlış. Tedbir en az 1 yıl sürer; erteleme süresi ise 5 yıldır. Tedbir bittikten sonra da beş yıl dolana kadar yeniden bulundurma veya kullanma, davanın açılmasına yol açar.
• “Denetimli serbestliğe bir kez gitmezsem hapse girerim.” Yanlış. Yargıtay’a göre ilk çağrıya uymamak tek başına ısrar sayılmaz; ikinci uyarılı tebligat gerekir. Ancak kullanım kontrolünün pozitif çıkması bu güvencenin dışındadır.
• “Erteleme sadece ilk kez yakalananlara verilir.” Yanlış. Kanunda böyle bir şart yok. Erteleme yalnızca önceki ihlal nedeniyle dava açıldıktan sonra işlenen yeni suçta verilemez (TCK m.191/6).
• “Uzatma üçer aylık, en fazla 1 yıl.” Güncelliğini yitirdi. 2023’ten bu yana uzatma altışar aylık dönemlerle ve en fazla 2 yıldır.
• “Esrarda şu kadar gramın altı kullanım sayılır.” Yanlış. Kanunda gram sınırı yoktur; miktar, yer, biçim ve satış delili birlikte değerlendirilir.
• “Tedavi başvurusu yaparsam her zaman ceza almam.” Eksik. Cezasızlık için başvurunun soruşturma başlamadan önce yapılması şarttır (TCK m.192/4).
• “Erteleme kararı sabıkaya işler, ehliyetimi alamam.” Yanlış. Erteleme kararı mahkûmiyet değildir; ayrı sistemde tutulur ve sürücü belgesi engeli doğurmaz. Araç kullanırken madde aldığı tespit edilen sürücü için ise trafik kanunundaki ayrı yaptırım uygulanır.

TCK 191 Dosyası İçin Gerekli Belgeler

Bir değerlendirme yapılabilmesi için aşağıdaki belgelerin bir arada bulunması zaman kazandırır:

• Yakalama, arama ve el koyma tutanakları: Maddenin nerede, hangi biçimde ve ne miktarda bulunduğunu gösterir.
• Kriminal ekspertiz raporu: Maddenin türünü ve net ağırlığını belirler; ticaret tartışmasının teknik dayanağıdır.
• İfade tutanakları: Kolluk ve savcılık ifadeleri, kullanma amacına ilişkin ilk beyanları içerir.
• Erteleme kararı ve tebliğ zarfı: Tebliğ tarihi, itiraz süresinin ve beş yıllık sürenin başlangıcını belirler.
• Denetimli serbestlik çağrı yazıları ve sevk evrakı: Israr şartının gerçekleşip gerçekleşmediği bu belgelerden anlaşılır.
• Mazeret belgeleri: Sağlık raporu, iş veya askerlik belgesi gibi, çağrıya gidilemeyen günü açıklayan evrak.

Denetimli Serbestlik Mazeret Dilekçesi Örneği

Çağrıya veya kontrole haklı bir nedenle gidilemediyse, mazeretin belgeleriyle birlikte müdürlüğe bildirilmesi kayıt altına alınmasını sağlar. Aşağıdaki örnek genel bir çerçevedir; dosya bilgilerine göre düzenlenmelidir.

…… DENETİMLİ SERBESTLİK MÜDÜRLÜĞÜNE

Dosya No: ……
Yükümlü: Ad Soyad, T.C. Kimlik No, adres, telefon
Konu: Mazeret bildirimi

Hakkımda …… Cumhuriyet Başsavcılığının …… tarihli ve …… sayılı kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ile denetimli serbestlik tedbiri uygulanmaktadır. Müdürlüğünüzce …… tarihinde tebliğ edilen çağrı / sevk yazısı uyarınca …… tarihinde başvurmam gerekirken, ekte sunduğum …… (sağlık raporu / resmî belge) nedeniyle başvuramadım.

Mazeretimin kabulü ile yükümlülüklerimin yerine getirilmesine kaldığı yerden devam edilmesini, yeni başvuru tarihinin tarafıma bildirilmesini arz ederim.

Ek: Mazeret belgesi
Tarih, Ad Soyad, İmza

TCK 191 Hakkında Sık Sorulan Sorular

TCK 191 nedir?

TCK 191, Türk Ceza Kanunu’nun kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almayı, kabul etmeyi, bulundurmayı ve kullanmayı suç olarak düzenleyen maddesidir. Cezası 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir.

TCK 191 cezası kaç yıl?

Kanundaki ceza aralığı 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir. Fiil okul, hastane, ibadethane gibi yerlerin sınırına iki yüz metreden yakın umumi bir yerde işlenirse ceza yarı oranında artar ve 3 yıldan 7 yıl 6 aya kadar olur.

Uyuşturucuyla yakalanan kişi doğrudan hapse girer mi?

Hayır. Savcı, kanun gereği beş yıl süreyle kamu davasının açılmasını erteler ve en az bir yıl denetimli serbestlik uygular. Beş yıl ihlalsiz geçerse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir.

TCK 191 erteleme kararı sicile işler mi?

Erteleme kararı mahkûmiyet değildir ve sabıka kaydında mahkûmiyet olarak görünmez. Karar yalnızca bu tür kararlara ayrılan sistemde tutulur; savcı, hâkim veya mahkeme bu kaydı ancak bir soruşturma ya da kovuşturma sırasında görebilir.

Denetimli serbestlik ne kadar sürer?

Denetim dönemi en az bir yıldır. Savcı bu dönemi altışar ay hâlinde toplam iki yıla kadar uzatabilir; yani tedbir en fazla üç yıl sürer. Erteleme süresi ise her durumda beş yıldır.

Denetimli serbestlikte kaç günde bir imza atılır?

TCK 191 için kanunda veya yönetmelikte sabit bir imza sıklığı yoktur. Yükümlülükler, başvurudan sonra en geç beş iş günü içinde hazırlanan kişiye özel denetim planında belirlenir.

Denetimli serbestliğe bir kez gitmezsem ne olur?

Yargıtay’a göre ilk çağrıya uymamak tek başına ısrar sayılmaz. Israrın kabulü için ikinci bir uyarılı tebligat yapılması gerekir. Bu şart yerine getirilmeden açılan davada mahkeme durma kararı verir.

Kontrolde testim pozitif çıkarsa ne olur?

Erteleme süresi içinde madde kullanıldığının tespiti, kanuna göre davanın açılma sebebidir. Bu durumda ayrıca uyarı yapılmaz; denetimli serbestlik kaydı kapatılır ve dosya savcılığa gönderilir.

Beş yıl içinde yeniden yakalanırsam ne olur?

Yeni olay ayrı bir soruşturma konusu yapılmaz; mevcut erteleme kararının ihlali sayılır ve ilk dosyada kamu davası açılır. Dava açıldıktan sonra suç yeniden işlenirse artık erteleme kararı verilemez.

TCK 191 ehliyete engel mi?

Sürücü belgesi engeli, TCK 191’den hüküm giyme kaydına bağlıdır. Erteleme ve kovuşturmaya yer olmadığı kararı hüküm olmadığından engel doğurmaz. Araç kullanırken uyuşturucu aldığı tespit edilen sürücünün belgesi ise trafik kanunu uyarınca iptal edilir ve 150.000 TL idari para cezası verilir.

TCK 191 memuriyete engel mi?

Erteleme kararı mahkûmiyet olmadığından tek başına engel oluşturmaz. Ancak kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasıyla mahkûmiyet, Devlet Memurları Kanunu’na göre memuriyete engeldir.

TCK 191 para cezasına çevrilir mi?

Erteleme bozulur ve mahkûmiyet kurulursa, koşulları varsa kısa süreli hapis cezası seçenek yaptırımlara çevrilebilir, hükmün açıklanması geri bırakılabilir veya ceza ertelenebilir. Her kurum ayrı şartlara bağlıdır.

Kendim başvurup tedavi olursam ceza alır mıyım?

Hakkınızda soruşturma başlamadan önce resmî makamlara veya sağlık kuruluşlarına başvurup tedavi isterseniz cezaya hükmolunmaz. Bu durumda doktor ve kamu görevlisi suçu bildirmekle yükümlü değildir.

Ne kadar uyuşturucu kişisel kullanım sayılır?

Kanunda gram sınırı yoktur. Yargıtay; miktarı, maddenin bulunduğu yeri, bulunduruluş biçimini, yanında ele geçen eşyaları ve satış davranışını birlikte değerlendirir. Ticaret amacı kesin delille ortaya konamazsa fiil kullanma suçu sayılır.

TCK 191 davasına hangi mahkeme bakar?

Kullanmak için uyuşturucu bulundurma suçunda görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir. Eylem ticaret (TCK 188) olarak nitelendirilirse dava ağır ceza mahkemesinde görülür.

TCK 191’de uzlaşma var mı?

Hayır. Suç uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında yer almaz ve şikâyete bağlı değildir; savcılık re’sen soruşturur.

Bu içerik Av. Duhan Can Aksoy tarafından; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun güncel metni, Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği ve Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanmıştır. Sayfa, mevzuat veya içtihat değiştiğinde güncellenir. Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.

Kaynaklar: TCK m.188, 191, 192; CMK m.75, 171, 223, 231, 253; 7445 sayılı Kanun (RG 05.04.2023); 7574 sayılı Kanun (RG 27.02.2026); 7589 sayılı Kanun (RG 31.07.2026); 2918 sayılı KTK m.41, 48; 657 sayılı DMK m.48; Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği (RG 10.11.2021) m.36, 41, 44, 71; Yargıtay 8. CD E.2024/14763 K.2025/11148; Yargıtay 10. CD E.2023/16457 K.2025/1248, E.2023/23204 K.2025/6652, E.2023/7306 K.2023/6342, E.2021/3092 K.2023/10263, E.2021/16955 K.2023/5909, E.2024/7582 K.2024/24637, E.2021/18205 K.2025/6375, E.2020/12631 K.2022/12801; Yargıtay 8. CD E.2024/13113 K.2024/8355; Yargıtay CGK E.2025/180 K.2025/445.